чашм чист? маънии чашм - Вожаҷӯ / واژه‌جو

чашм چشم I

исм

яке аз узвҳои бадани инсон ва ҳайвон, ки дар сар қарор гирифтааст ва барои дидани чизҳо химмат мекунад, узви биниш, дида
- Ва ин Абдулло марди сурх буд ва чашмҳои ӯ низ сурх шуда буд.
  Таърихи Наршахӣ
чашми бемор چشم بیمار

киноя аз чашми нимпӯш, чашми хумор
чашми маст چشم مست
1.
киноя аз чашми хуморолуд

2.
киноя аз чашми шӯх
чашми махмур چشم مخمور

киноя аз чашми хуморолуди бонозу ишва

чашми ниммаст چشم نیم‌مست

киноя аз дидаи хуморолуд

чашми нимхоб چشم نیم‌خواب

сифат

чашми нимпӯш, чашми хуморолуд

чашми сияҳмаст چشم سیه‌مست

чашми бисёр маст, чашми ниҳоят шӯх

чашми шӯх چشم شوخ

чашми фаттони ҷозибадор
назар, нигоҳ
маҷ. умед, таваққуъ, интизорӣ
- Гар аз дӯст чашмат ба эҳсони ӯст,
  Ту дар банди хешӣ, на дар банди дӯст.
  Саъдӣ
чашми накӯӣ چشم نکویی

киноя аз умеди некӣ

ба чашми вафо به چشم وفا

ба умеди вафодорӣ
чашм доштан چشم داشتن
1.
дорои чашм будан, соҳиби чашм будан

2.
киноя аз умед доштан, умедвор будан
чашми чизе доштан چشم چیزی داشتن

ба чизе умедвор будан, дар орзуи чизе будан
чашмзахм, чашми бад, озор ва нуқсоне, ки гӯё аз асари назари бад ба касе ё чизе мерасад
- Шикаста деги сиёҳе ниҳанд дар бӯстон
  Зи баҳри чашм, чу шуд бӯстон хушу дилхоҳ.
  Сӯзанӣ бештар
- Аз бими чашм чун гули раъно дар ин чаман
  Бар рӯи навбаҳор ниқоби хазон кашам.
  Соиб
чашми бад چشم بد

киноя аз чашми захм, чашме, ки аз нигоҳи он гӯё озору нуқсоне мерасад

чашм расидан چشم رسیدن

феъл

захми чашм расидан, аз назари бад озор ва нуқсоне ёфтан

аз чашм нигаҳ доштан از چشم نگه داشتن

аз чашми бад муҳофизат кардан, эмин доштан аз захми чашм

чашми басират چشم بصیرت

киноя аз дидаи ҳақиқатбин

чашми беоб چشم بی‌‌آب

киноя аз чашми шӯх, чашми густох; чашми бешарм

чашми бодом چشم بادام

чашми зебои бодоммонанд, чашми бодомқабоқ

чашми ботин چشم باطن

нигаред ба чашми басират 1; киноя аз дидаи ҳақиқатбин

чашми гуҳарбор چشم گهربار

киноя аз дидаи ашкрез, дидан гирён

чашми дил چشم دل

нигаред ба чашми басират 1; киноя аз дидаи ҳақиқатбин

чашми дубин چشم دوبین

сифат

чашме, ки як чизро дуто мебинад, чашми каҷ, чашми олус

чашми ибрат چشم عبرت‌ чашми ъибрат

дидаи эътибор, назари ибратомӯз

чашми мӯр چشم مور

киноя аз ниҳояти тангӣ

чашми носурма چشم ناسرمه

киноя аз чашми номаҳрам

чашми оламбин چشم عالم‌بین

киноя аз чашми бино

чашми пуркор چشم پرکار

чашми шӯх, чашми ҳилагар, чашми фаттон

чашми пурхун چشم پرخون

киноя аз чашми сахт гириста

чашми сафед چشم سفید

чашми бенур, чашми аз интизорӣ озоркашида

аз чашми сӯзан берун рафтани уштур از چشم سوزن بیرون رفتن اشتر

киноя аз осон шудани мушкилҳо
чашми танг چشم تنگ
1.
нигаред ба дили танг 1; синаи танг, дили андӯҳгин, дили ғамнок

2.
киноя аз чашми гурусна, чашми ҳарис
чашми шаҳло چشم شهلا

чашми зебо, чашми сиёҳи моил ба сурхӣ, ки ниҳоят фаттон аст

чашми яқин چشم یقین

дидаи ҳақиқатбин, ҳақиқатбинӣ, чашми басират

чашми ҳайратзо چشم حیرتزا

дидаи сахт ҳайроншуда, чашми ҳайрон

чашми ҳиндузод چشم هندوزاد

киноя аз чашми сиёҳ
ба чашм به چشم
зарф

1.
итоъат мекунам! (ибораи ҳурмат)

2.
дар мавриди бо майлу рағбати том итоъат кардан ба амр ё пазируфтани пешниҳоди касе истифода мебаранд
чашму чароғ چشم و چراغ

киноя аз сабаби биноӣ; азизтарин кас
чашм андохтан چشم انداختن
феъл

1.
нигоҳ кардан

2.
киноя аз чашм ба роҳ будан, мунтазир будан
чашм афтодан ба чизе|касе چشم افتادن به چیزی|کسی

киноя аз чизеро ё касеро дидан
чашм бардамондан چشم بردماندن
1.
киноя аз ҷидди ё бо хашм нигоҳ кардан

2.
киноя аз чашм дӯхтан бо ҳирс ва тамаъ
чашм бастан چشم بستن
феъл

1.
чашм пӯшидан

2.
афсун кардан; дар ғафлат монондан, фиреб додан
чашм бохтан چشم باختن

феъл

киноя аз кӯр шудан

чашм гарм кардан چشم گرم کردن

киноя аз андак хоб кардан
чашм гумоштан бар касе|чизе چشم گماشتن بر کسی|چیزی
1.
киноя аз назар кардан бар касе, чизе

2.
киноя аз эътибор додан ба касе, чизе
чашм задан چشم زدن
феъл

1.
чашм бар ҳам задан, мижа задан; киноя аз гузаштани як лаҳза

2.
чашмак задан, бо гӯшаи чашм ишора кардан

3.
чашмзахм задан, чашми бад кардан, чашм кардан
чашм задан аз касе|чизе چشم زدن از کسی|چیزی

киноя аз эҳтиёт кардан аз касе, чизе
чашм кардан چشم کردن
феъл

1.
нигаҳ кардан, назар андохтан

2.
чашмзахм расонидан
чашм кашидан сӯи касе چشم کشیدن سوی کسی

киноя аз майлу рағбат ва алоқа доштан ба касе, тарафдор будан ба касе

кор кардани чашм کار کردن چشم

исм

дидани чашм, қобилияти биниш доштани чашм

чашм кушодан چشم کشادن

феъл

дида боз кардан; нигоҳ кардан, назар намудан

чашм молидан چشم مالیدن

феъл

киноя аз чашм кушодан, аз хоби ғафлат бедор шудан
чашм ниҳодан бар чизе چشم نهادن بر چیزی
1.
ба чизе нигоҳ кардан, ба чизе андохтан

2.
умедвор шудан бар чизе; тамаъ кардан чизеро
паридани чашм پریدن چشم

исм

ҳаракати чашм ва ғайри иродаи кас, ки дар урф гӯё аломати фоли нек ё бад аст

чашм пуроб кардан چشم پرآب کردن

чашмро гирён кардан, чашмро ашкрез кардан

чашм пӯшидан аз касе|чизе چشم پوشیدن از کسی|چیزی

касе ё чизеро тарк кардан, аз касе ё чизе сарфи назар кардан, аз касе ё чизе даст кашидан

чашм пӯшида гузаштан چشم پوشیده گذشتن

эътибор надода гузаштан, беэътиной намудан

чашм сурх кардан چشم سرخ کردن

киноя аз бо шавқ нигаристан, бо рағбати тамом нигоҳ кардан

чашм фикандан бар чизе چشم فکندن بر چیزی

ба чизе нигоҳ кардан

чашм фурӯ дӯхтан چشم فرو دوختن

чашм пӯшидан, чашм бастан; киноя аз тарк кардан, даст кашидан

чашм шудан چشم شدن

феъл

киноя аз равшан гаштан, зоҳир шудан
чашми касе бастан چشم کسی بستن
1.
киноя аз касеро хоб кунондан

2.
киноя аз касеро ба ғафлат монондан; касеро куштан
чашми касе гирифтан چشم کسی گرفتن

киноя аз чашми касеро хира гардонидан, пеши чашми касеро гирифта, барои дидан мамониат расондан

чашми ёрӣ бастан چشم یاری بستن

киноя аз ёрӣ накардан, ёрмандӣ нарасонидан; бемурувватӣ кардан

чашми оз ниҳодан چشم آز نهادن

феъл

чашми тамаъ дӯхтан, тамаъ кардан

чашми тамаъ бардоштан аз чизе چشم طمع برداشتن از چیزی

киноя аз ҳисси орзу ва ҳирсу озро тарк кардан

пур шудани чашм پر شدن چشم

киноя аз қонеъ шудан, қаноъат ҳосил намудан

чашми хирадро кӯр кардани ҳаво چشم خرد را کور کردن هوا

ақлро нобуд кардани ҳавову ҳавас, одамро аз ақл маҳрум гардонидани иштиёқи чизе

чашм аз ҷаҳон бастан چشم از جهان بستن

киноя аз мурдан, фавтидан

хуфта будани чашми чизе خفته بودن چشم چیزی

киноя аз беҳаракат ва бетаъсир будани чизе

чашм ба раҳи чизе доштан چشم به ره چیزی داشتن

киноя аз мунтазири чизе будан

чашм ба роҳ будан چشم به راه بودن

киноя аз мунтазир будан, интизорӣ доштан

чашм бар пушти по доштан چشم بر پشت پا داشتن

киноя аз шарму ҳаё сар хам кардан

чашм бар роҳ нишастан چشم بر راه نشستن

киноя аз интизорӣ кашидан

бар ҳам задани чашм بر هم زدن چشم

феъл

чашмак задан, бо имову ишора чашм задан

чашм бар ҳам ниҳодан چشم بر هم نهادن

киноя аз чашм пӯшидан

дар мағок шудани чашм در مغاک شدن چشم

фурӯ рафтани чашм, аз бемадорӣ ва беморӣ чуқур шудани чашм

аз чашм уфтодан از چشم افتادن

киноя аз беқадр шудан, беэътибор гаштан

аз чашми касе дидан از چشم کسی دیدن

мувофиқи назари касе ба чизе нигаристан, мувофиқи табъи касе ба чизе нигоҳ кардан

аз чашм дур шудан از چشم دور شدن

ғоиб шудан, нонамоён гаштан, дар пеши назар набудан

аз чашми касе пӯшида будан از چشم کسی پوشیده بودن

аз назари касе пинҳон будан, ба назари касе нонамоён будан

аз чашм шудан از چشم شدن

дур шудан, нонамоён шудан, рафтан

ба чашми азамат нигаристан به چشم عظمت نگرستن

киноя аз ҳурмат кардан, эҳтиром доштан

ба чашми касе ангушт задан به چشم کسی انگشت زدن

киноя аз зарар расонидан ба касе
ба чашм уфтодани гул به چشم افتادن گل
исм

1.
навъе аз касалии чашм, ки дар рӯи гавҳараки чашм пардаи сафеде пайдо мешавад

2.
киноя аз зарар дидан, айб пайдо кардан
ба чашми боз чашми зоғ ҷустан به چشم باز چشم زاغ جستن

киноя аз ҳаракати бефоида кардан, кори бефоида намудан

ба чашми касе даромадан به چشم کسی درآمدن

эътибор ва аҳаммият пайдо кардан дар назари касе

ба чашми кам дидан به چشم کم دیدن

киноя аз ба назари таҳқир нигоҳ кардан, эътибор надодан

ба чашми овардан чизеро به چشم آوردن چیزی را

чизеро дидан; тасаввур кардан чизеро

ба чашм нишондан به چشم نشاندن

феъл

аз ҷон азиз доштан; касеро бениҳоят иззату илтифот кардан

дар чашми чизе набудани об در چشم چیزی نبودن آب

хушк будани чизе; беравнақ будани чизе

дар чашм омадани касе|чизе در چشم آمدن کسی|چیزی

киноя аз хубу зебо ва дилчасп намудани касе ё чизе

дар чашми касе ҷо кардан در چشم کسی جا کردن

киноя аз бисёр азиз шудан

ду чашм чор кардан دو چشم چار کردن

киноя аз ниҳояти интизорӣ кашидан

зи раҳи чашм дидан ز ره چشم دیدن

феъл

ба воситаи чашм назар кардан, бо чашм нигоҳ кардан
пеши чашми худ надидан پیش چشم خود ندیدن
1.
пеши пой надидан

2.
киноя аз дурандеш набудан, ояндаро надидан
ба як чашм задан به یک چشم زدن

ба як чашм пӯшида кушодан, ба як лаҳза, ба як он

бо як чашм дидан با یک چشم دیدن

яксон дидан, баробар ҳисоб кардан, баробар муносибат кардан

чашми гурусна چشم گرسنه

киноя аз ҳарис, носер

чашми ҳирс бастан چشم حرص بستن

тамаъкориро бас кардан

чашм гирифтан چشم گرفتن

феъл

чашм бастан, сарфи назар кардан

чашм сияҳ кардан ба чизе چشم سیه کردن به چیزی

ба чизе тамаъ кардан, ба чизе чашм дӯхтан

чашм сер кардан چشم سیر کردن

қонеъ гардонидан, қаноъатманд намудан

чашми сар چشم سر

киноя аз назари рӯякӣ

чашми ҷон چشم جان

нигаред ба чашми басират 1; киноя аз дидаи ҳақиқатбин

чашм фурӯ бастан аз касе|чизе چشم فرو بستن از کسی|چیزی

киноя аз сарфи назар кардан аз касе ё чизе, даст кашидан ва касе ё чизе
ҳар паҳлуи хурҷин; ҳар қабати ҳамёни бисёрқабата
сӯрохии баъзе чизҳо: чашми сӯзан, чашми ғалбер

чашм چشم II

исм

улуми ҷавв нигаред ба чашми тӯфон 1; паҳнае тақрибан доиравор, ҳамроҳ бо боди нисбатан сабук ва ҳавои соф, дар маркази тӯфонҳои шадиди ҳорраӣ, ки бо чашмдевора маҳсур мешавад; чашм

Феҳристи ихтисорот